Giáo dục STEM là gì ?

Mô hình giáo dục STEM là gì? Nó có gì đặc biệt so với các mô hình giáo dục khác mà tất cả các nước đang phát triển trên thế giới đều áp dụng. Hãy cùng InnEdu tìm hiểu qua bài viết bên dưới

Lịch sử hình thành

Trong lịch sử, khái niệm về STEM đã ra đời từ khá lâu trước khi nó phát triển rộng rãi như ngày nay. Đầu tiên là việc thành lập các trường Đại học kỹ thuật tại Châu Âu trong thế kỷ 19 như: Napoleon’s School, for Industry (1806 – 1815), Rensselaer Polytechnic Institute (1824), Vocational Educcation Act (1917), Land Grant Act (1862), có thể coi các trường này là cái nôi đầu tiên trên thế giới áp dụng giáo dục STEAM bậc cao vào trong giảng dạy

Giáo dục STEM là gì?

Cốt lõi của phương pháp dạy học STEM gồm có: Học tập theo dự án (Project-Based Learning). Học tập thông qua giải quyết vấn đề (Problem-Based Learning) và Học tập qua thực hiện yêu cầu (Inquiry-Based Learning) – Những hoạt động học tập theo mô hình STEM có thực tiễn cao, sinh động, sâu sắc. Ở thời đại phát triển như hiện nay, những kiến thức và kỹ năng STEM nếu được tiếp cận với các em học sinh ngay từ sớm sẽ là một thuận lợi rất lớn cho tương lai sau này.

giáo dục STEM

Dạy học theo phương pháp STEM giúp mô hình giáo dục STEM tăng kết nối giữa nhà trường, giải quyết được các vấn về việc làm trong bối cảnh 4.0 hiện nay. Đồng thời, cũng giải quyết được các vấn đề toàn cầu khác. Để có thể áp dụng mô hình giáo dục STEM vào trong lớp học, nhà trường cần chuẩn bị các lớp học STEM có thiết kế phù hợp kết hợp với các giáo án STEM được biên soạn kĩ lưỡng chất lượng để cung cấp kiến thức và kỹ năng về STEM một cách toàn diện, hữu ích.

Nhờ các bài học kết hợp với thực hành theo phương pháp dạy học STEM, các em học sinh hiểu các vấn đề một cách chi tiết, sâu sắc. Hình thành và phát triển kỹ năng tư duy, kỹ năng phân tích, kỹ năng giải quyết vấn đề.

Vai trò của giáo dục STEM

Giáo dục STEM có một vai trò rất lớn trong thời đại khoa học và công nghệ phát triển như hiện nay. Nó cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao về lĩnh vực STEM cho thời đại hiện nay. Đặc biệt, các năm trở lại gần đây, các nước đang phát triển đã đưa thêm nữ giới và các nhóm thiểu số vào công tác trong lĩnh vực giáo dục STEM. Ngoài ra, những học sinh đang bị triệu chứng ADHD ( chứng rối loạn tăng động và giảm chú ý) và những triệu chứng khác cũng có thể trải nghiệm được các lợi ích của giáo dục STEM. Ví dụ như thực hiện các nhiệm vụ phức tạp, liên quan đến các dự án robotics hoặc lập trình máy tính.

Mục tiêu của Giáo dục STEM

Theo các báo cáo gần đây trong Diễn đàn Giáo dục về STEM, cụ thể là trong cuốn sách của Mỹ nói về Giáo dục STEM (tác giả Rodger Bybee, 2018), giáo dục STEM ở Mỹ có thể được phân loại thành 3 đối tượng chính như sau:

  1. Tăng cường năng lực nhận thức STEM cho các thế hệ công dân tương lai
  2. Chuẩn bị các kỹ năng cần thiết cho nguồn nhân lực lao động thế ký 21
  3. Tập trung vào nghiên cứu, phát triển và đổi mới trong lĩnh vực giáo dục STEM chuyên nghiệp

Mô hình giáo dục STEM là như thế nào?

Để hiểu rõ hơn về khái niệm giáo dục STEM, các bạn hay tìm hiểu xem STEM là gì trước nhé. Mô hình nếu được áp dụng sớm vào trong giáo dục sẽ giúp trẻ em có được những kiến thức, kỹ năng về các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học một cách tích hợp (liên môn). Tức là lý thuyết và thực hành sẽ đi xong hành với nhau. Lấy người học làm trung tâm đặt tri thức vào bối cảnh xã hội thực tế, xóa nhòa ranh giới trường học và xã hội. Với mong muốn tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của bối cảnh xã hội ngày nay.

Đặc điểm của mô hình Giáo dục STEM

Trên các diễn đàn học thuật dành riêng cho giáo dục STEM, các học giả vẫn tiếp tục thảo luận về khía cạnh triển khai của mô hình giáo dục STEM. Ví dụ như: Cách tiếp cận liên ngành đối với một chương trình giảng dạy là gì? Làm thế nào để dạy về công nghệ?

Để làm rõ cho những câu hỏi này. Hiệp hội Quốc gia Nghiên cứu Khoa học Giảng dạy (NARST – National Association for Research in Science Teaching) đã đưa ra các thuật ngũ giáo dục STEM chi tiết hơn vào năm 2012 để giúp tránh nhằm lẫn với các khái niệm các ngành nghề trong lĩnh vực STEM, đó là “STEM Integration” (tích hợp STEM), hay “Integrated STEM education” (giáo dục STEM tích hợp) hoặc “STEM – focussed curriculum” (chương trình học tập chung về STEM)

Qua các nghiên cứu và báo cáo gần đây cần chú ý 5 đặc điểm chính để phân biệt giáo dục STEM với các chương trình khác

  1. Chú trọng vào sự tích hợp
  2. Tính thực tiễn gắn liền với cuộc sống
  3. Tập trung đến phát triển kỹ năng của thể kỷ 21
  4. Tạo điều kiện thử thách học sinh vượt lên chính mình
  5. Có tính hệ thống, logic và gắn kết đa dạng các bài học

Ngộ nhận về giáo dục STEM thường gặp

  1. Giáo dục STEM là học lắp ráp robot và lập trình
  2. Giáo dục STEM đang làm mất đi nền tảng của giáo dục xã hội và nhân văn
  3. Giáo dục STEM tốn quá nhiều chi phí đầu tư vào cơ sở vật chất
  4. Giáo dục STEM chỉ có thể dạy cho học sinh trung học, không thể dạy cho học sinh mầm non và tiểu học
  5. Giáo dục STEM chỉ dành cho học sinh nam, không phù hợp với học sinh nữ
  6. Các chương trình giáo dục hiện tại sẽ bị loại bỏ dẫn do STEM

Giáo dục STEM trên thế giới

Giáo dục STEM tại Mỹ

Học sinh ở Mỹ được giới thiệu rất nhiều loại sách về STEM. Ở bậc tiểu học, thường là các loại truyện kể, tranh ảnh với các hình ảnh sinh động, trực quan từ đó giúp học sinh dễ hình dung về những khái niệm trừu tượng, hiện tượng hay sự vật mà mắt thường không nhìn thấy được. Đồng thời, giúp các em tăng tăng vốn từ vựng để diễn đạt và hình thành tư duy khoa học

Đối với bậc trung học, các thể loại sách tham khảo cả phi hư cấu và hư cấu gắn liền với chủ đề bài học đều được khuyến khích đọc thêm, giúp các học sinh mở rộng kiến thức chuyên ngành và phát triển kỹ năng đọc hiểu và kỹ năng viết về sau.

Giáo dục STEM tại New Zealand

Ở New Zealand để khơi gọi thêm niềm đam mê học tập, giáo viên dạy theo kiểu kích thích tư duy logic và phản biện nhiều, luôn cố gắng tạo cơ hội để học sinh liên hệ những kiến thức mà các em đã có và ứng dụng nội dung mới học vào cuộc sống

Các vấn đề đều sẽ được học sinh tìm hiểu trước, nhìn nhận mọi việc theo nhiều hướng, đưa ra nhiều ý tưởng rồi thảo luận lại trên lớp, tự do nêu lên ý kiến , ý tưởng, suy nghĩ của mình. Sau đó giáo viên mới đưa ra định hướng chung. Nhờ phương pháp này đã giúp khơi gợi và thúc đẩy học sinh say mê tìm tòi, khám phá, phát triển tư duy phản biện và xây dựng lập trình.

Giáo dục STEM xuất hiện ở Việt Nam từ bao giờ

Lần đầu giáo dục STEM được giới thiệu ở Việt Nam cách đây khoảng từ năm 2012, ở thời điểm đó STEM chỉ mới được áp dụng tại thành phố lớn và cũng chỉ tập trung vào mảng robot và lập trình.

Được du nhập vào Việt Nam không phải bắt nguồn từ các nghiên cứu khoa học giáo dục hay từ chính sách vĩ mô về nguồn nhân lực mà thông qua các cuộc thi Robot do các công ty công nghệ tại Việt Nam tổ chức và triển khai với các tổ chức nước ngoài dành cho các học sinh phổ thông.

Điển hình là cuộc thi Robotics của công ty DIT Eduspec được tổ chức từ năm 2012 (STEM, 2012) tới nay, cùng với đó là những hội thảo chính thức do công ty DIT Eduspec tổ chức theo định hướng giáo dục STEM tập trung vào các môn mới như robot, khoa học dữ liệu. STEM từ đó đã bắt đầu có sự lan tỏa với nhiều hình thức khác nhau, nhiều cách thực hiện khác nhau, nhiều tổ chức hỗ trợ khác nhau.

Giáo dục STEM ở Việt Nam

Các mô hình giáo dục STEM tại Việt Nam đa số đều được thực hiện bởi các công ty tư nhân tại các thành phố lớn và một số hoạt động phong trào thường thấy:

Ngày hội STEM

Là ý tưởng kết hợp tạo nên liên minh STEM do các công ty: Học viên Sáng tạo S3, Trung tâm toán Pormath, Học viện STEM cùng nhau tổ chức dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa Học Công Nghệ.

Ngày hội về STEM đầu tiên được tổ chức tại trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội năm 2015. Tính đến nay, ngày hội STEM luôn được duy trì hàng năm vào 18 tháng 5 nhân ngày kỷ niệm Ngày Khoa học Công nghệ Việt Nam.

Ngày hội về STEM có ý nghĩa quan trọng đối với giáo dục STEM chính là yếu tố lan tỏa truyền thông trong cộng đồng, kết nối xã hội, kết nối các hệ sinh thái STEM tại Việt Nam lại với nhau.

Thành công của ngày hội STEM mang lại không phải là việc có bao nhiêu em học sinh tham dự mỗi năm, có bao nhiêu công ty, trường học tham gia. Cái chính mang đến sự lan tỏa tinh thần dạy học STEM tới khắp các trường học trên cả nước

Hàng trăm ngày hội STEM đã được tổ chức tại các trường phổ thông và các cấp giáo dục như: Phòng giáo dục, Sở giáo dục. Nhờ sự cố gắng không ngừng nghỉ, phong trào giáo dục STEM đã lan tỏa đến các vùng miền từ miền núi, biên giới như Hà Giang, Nghệ An đến các vùng viên biển như Hải Phòng, Hạ Long…

Là địa phương đi đầu, tiên phong với các hoạt động phong trào về ngày hội STEM. Huyện Thanh Chương – Nghệ An có 88 câu lạc bộ STEM các cấp, với 100% giáo viên phụ trách các câu lạc bộ STEM đều được đào tạo chuyên ngành về Robotics và tích hợp STEM liên quan đến chủ đề.

Ngoài ra, Thanh Chương cũng là địa phương đầu tiên trong cả nước đăng cai tổ chức cuộc thi Robot bơi lội dành cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại ngày hội STEM 2018 của địa phương. Ngoài ra còn có các huyện khác như Nam Trực – Nam Định, Thái Thụy – Thái Bình, đều là những huyện có câu lạc bộ STEM.

Ngoài giờ lên lớp rất sôi nổi, tạo khuôn khổ cho các trường học và Sở Giáo dục đăng cai tổ chức ngày hội STEM cấp trường và cấp quận huyện thu hút được 100% trường tham gia.

Câu lạc bộ STEM

Hiện có hai loại hình câu lạc bộ STEM được duy trì ở trong các trường THPT: Hình thức câu lạc bộ xã hội hóa do các tập đoàn phối hợp các trường tổ chức. Hình thức này chủ yếu được thực hiện ở các trường ngoại thành trong thành phố, nơi học sinh được phụ huynh chi trả thêm cho các hoạt động giáo dục ngoài nhà trường.

Các hoạt động của câu lạc bộ hiện nay chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực robot và lập trình máy tính. Một loại hình câu lạc bộ khác được duy trì chủ yếu ở các vùng nông thôn là câu lạc bộ do giáo viên nhà trường điều hành. Những địa điểm có các câu lạc bộ STEM đang diễn ra như: Thái Thụy – Thái Bình, Nam Trực – Nam Định, Thanh Chương  – Nghệ An, Bắc Từ Liêm – Hà Nội.

Một ví dụ ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định: Cuối năm học 2017 – 2018, ngày 02/06/2018, huyện Nam Trực đã tổ chức ngày hội STEM lần thứ nhất với tên gọi “Đánh thức trí tuệ”, thời đại 4.0 với sự tham gia của 55 trường trên địa bàn huyện theo 3 trụ cột của giáo dục STEM nêu trên, trong đó cuộc thi Lập trình Robot cấp huyện lần đầu tiên được tổ chức với sự tham gia của 16 trường

Các hoạt động STEM khác

Các hoạt động STEM khác hiện đang được tổ chức ở một số trường học và địa điểm như: Cuộc thi robot được tổ chức bởi Việt Nam và nước ngoài. Cuộc thi Sáng tạo khoa học Kỹ thuật (Visef).  Cuộc thi Khoa học Kỹ thuật dành cho học sinh tiểu học và THCS đến từ các nước Hàn Quốc, Thái Lan đã được học sinh Việt Nam tham gia trong những năm gần đây.

Có thể nói, những hoạt động STEM hiện nay xuất hiện khá nhiều và phổ biến trong các trường học. Nhưng ở các thành phố lớn hầu hết là hoạt động xã hội hóa với chi phí cao dành cho học sinh có nhu cầu. Còn ở các trường nông thôn là các câu lạc bộ hoạt động chính là do giáo viên của trường tự điều hành và sự hỗ trợ từ phía cộng đồng

Cơ hội và thách thức phát triển giáo dục STEM tại Việt Nam

Một trong những thách thức lớn trong việc triển khai các hoạt động STEM ở Việt Nam hiện nay là chưa có chiến sách thống nhất ở tầm vĩ mô về giáo dục STEM. Hiện nay chỉ có văn bản định hướng cao nhất có đề cập đến dạy học STEM đó là chỉ thị số 16/CT-TTg. Ngày 04/05/2017 nói về việc tăng cường năng lực cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.

Trong các văn bản của Bộ trưởng Bộ Giáo dục hiện nay hàng năm đều có văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, trong đó khuyến khích thành lập các câu lạc bộ ngoại khóa, trong đó có câu lạc bộ khoa học. Một tín hiệu tốt là một thuật ngữ giáo dục STEM đã được đưa vào chương trình giáo dục phổ thông mới.

Làm thế nào để giáo dục STEM hiệu quả

Giáo dục STEM nói chúng và dạy học STEM nói riêng không nhằm mục đích biến học sinh trở thành các nhà khoa học, mà đơn giản chỉ là phát triển và xây dựng kỹ năng cần thiết cho học sinh ở thời đại công nghệ phát triển như hiện nay.

Nhiều người lầm tưởng dạy STEM là dạy về lập trình hoặc lắp ráp robot hay cách tiếp cận công nghiệp 4.0 hiện nay là phải bắt buộc giảng dạy STEM. Điều đó chỉ là sự hiểu biết một chiều, quá đề cao STEM.  Nhiều đơn vị dành quá nhiều chi phí để mua sắm dụng cụ học tập, thiết bị công nghệ thông tin, điện tử để phục vụ cho việc giảng dạy STEM.

Nhà trường hoàn toàn có thể tận dụng từ các cơ sở vật chất có sẵn của mỗi trường để sáng tạo ra những công cụ dạy học STEM. Dạy học STEM là một trong những hoạt động trong khuôn khổ học tập trải nghiệm.

Không nên xem STEM là tất cả mà bỏ đi các phương pháp dạy học hiểu quả cũ hay bỏ qua việc dạy các môn xã hội, nhân văn hoặc kỹ năng sống cho học sinh.

Để dạy STEM một cách hiệu quả, việc trước tiên phải xây dựng được một chương trình STEM và giáo trình dạy STEM. Ngoài ra, nhà trường cần xây dựng lại quy trình thi cử, đánh giá chất lượng, đào tạo và bồi dưỡng giáo viên dạy STEM để mang lại hiệu quả tốt nhất trong giảng dạy.

3 cấp độ của chương trình giáo dục STEM

Dạy học theo phương pháp STEM

Đây là hình thức chủ yếu được áp dụng vào trong trường học. Bằng cách này, các bài học và những hoạt động STEM được tích hợp trực tiếp vào quá trình giảng dạy. Các chủ đề STEM được bám sát theo chương trình học. Phương pháp này không làm phát sinh thêm thời gian học tập.

Tổ chức hoạt động trải nghiệm STEM

Các hoạt động trải nghiệm STEM cho phép học sinh được khám phá các ứng dụng khoa học, công nghệ và kỹ thuật trong cuộc sống. Từ đó, hiểu được tầm quan trọng của chúng trong cuộc sống con người hằng ngày, nâng cao hứng thú học tập.

Để tổ chức thành công các hoạt động trải nghiệm STEM cần phải có sự tham gia của các tổ chức giáo dục, các doanh nghiệp, các trường đại học giúp các em có nhiều cơ hội mở mang kiến thức. Hay nhà trường tự tổ chức các câu lạc bộ STEM để nâng cao trình độ, triển các dự án nghiên cứu, sở thích hoặc năng khiếu của học sinh.

Hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật

Giáo dục STEM còn được thực hiện thông qua các cuộc thi sáng tạo về khoa học và công nghệ. Hoạt động này giúp khơi dậy niềm đam mê, sở thích về nghiên cứu khoa học từ đó tìm ra các giải pháp cho những vấn đề xã hội hiện nay. Nhờ vậy, phát triển được khả năng sáng tạo đánh giá đúng về năng lực giá trị của bản thân.

Giáo dục STEM là xu hướng

Giáo dục STEM là phương pháp giáo dục tích hợp liên môn, áp dụng lý thuyết được học vào trong thực tế. Từ đó hình thành và phát triển kỹ năng giải quyết vần đề cho học sinh, một kỹ năng vô cùng quan trọng trong thời đại 4.0 hiện nay.

Phương pháp STEM sẽ giúp học rèn luyện những kiến thức từ lý thuyết thông qua các bài tập, tình huống, các vấn đề thực tế đòi hỏi kỹ năng vận dụng, tìm tòi, lựa chọn và thực thi để giải quyết các vấn đề khó khăn được đặt ra. Từ đó giúp mở rộng nâng cao kiến thức khoa học thông qua hành động những dự án cụ thể chứ không phải học thuộc lòng như những phương thức giáo dục truyền thống khác.

Phản hồi gần đây

Không có bình luận nào để hiển thị.

Lịch

Tháng Mười 2022
H B T N S B C
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31